بلواسکای چیست و چرا به یکی از جدی‌ترین رقبای ایکس (توییتر سابق) تبدیل شده است؟

به گزارش اپ خونه، بیش از دو سال از زمانی که ایلان ماسک توییتر را خرید و آن را به «ایکس» تغییر نام داد می‌گذرد. همین تغییرات باعث شد بسیاری از کاربران به دنبال جایگزین‌هایی برای این شبکه اجتماعی باشند.

در این مدت، پلتفرم‌هایی مثل Mastodon، Post، Pebble (که دو مورد از آن‌ها تاکنون تعطیل شده‌اند) و Spill به‌عنوان گزینه‌های جایگزین معرفی شدند، اما هیچ‌کدام نتوانستند رشدی به‌اندازه بلواسکای تجربه کنند.

تا فوریه ۲۰۲۵، بلواسکای (Bluesky) توانسته است از مرز ۳۰ میلیون کاربر عبور کند. این رشد سریع عمدتاً به دلیل تغییرات بحث‌برانگیزی در سیاست‌های ایکس بوده است.

برای مثال، تغییر در قابلیت بلاک که انتقادهای زیادی را برانگیخت و همچنین اجازه به شرکت‌های شخص ثالث برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی با استفاده از پست‌های کاربران، باعث مهاجرت گسترده کاربران شد.

همین موضوع بلواسکای را به صدر اپ‌استور آمریکا رساند. علاوه بر این، نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ ایالات متحده و خروج طرفداران تیلور سویفت از ایکس، جهش بزرگی در رشد این اپلیکیشن ایجاد کرد.

با این حال، اگرچه رسیدن به ۳۰ میلیون کاربر دستاورد بزرگی است، اما سرعت رشد آن اخیراً کاهش یافته و این شبکه هنوز فاصله زیادی با Threads متا دارد که بیش از ۲۷۵ میلیون کاربر فعال ماهانه دارد.

در ادامه، به بررسی مفصل بلواسکای و پاسخ به رایج‌ترین پرسش‌های کاربران درباره این شبکه اجتماعی نوظهور می‌پردازیم.

بلواسکای چیست؟

بلواسکای  یک شبکه اجتماعی غیرمتمرکز است که توسط جک دورسی، مدیرعامل وقت توییتر، طراحی شد و در همان زمان به‌صورت موازی با توییتر توسعه پیدا کرد.

رابط کاربری آن شباهت زیادی به توییتر دارد، با این تفاوت که کاربران می‌توانند الگوریتم‌های دلخواه خود را انتخاب کنند، طراحی آن فدرالی است و هر جامعه می‌تواند سیستم مدیریت و نظارت خاص خود را داشته باشد.

این پلتفرم روی پروتکل متن‌باز AT ساخته شده است. به همین دلیل، توسعه‌دهندگان خارج از شرکت می‌توانند به شفافیت کامل کد و فرآیندهای در حال توسعه دسترسی داشته باشند.

ایده بلواسکای نخستین بار در سال ۲۰۱۹ معرفی شد. آن زمان جک دورسی اعلام کرد که توییتر بودجه یک تیم کوچک متشکل از پنج مهندس، طراح و معمار متن‌باز را تأمین خواهد کرد تا یک استاندارد غیرمتمرکز برای رسانه‌های اجتماعی بسازند.

حتی هدف اولیه این بود که توییتر نیز از همان استاندارد استفاده کند. اما خرید توییتر توسط ایلان ماسک همه چیز را تغییر داد و پروژه بلواسکای به‌طور کامل از ایکس جدا شد.

از ماه مه ۲۰۲۴، جک دورسی دیگر عضوی از هیئت‌مدیره بلواسکای نیست. اکنون این شرکت به‌عنوان یک مؤسسه مستقل با منفعت عمومی فعالیت می‌کند و مدیریت آن بر عهده جی گرابر (Jay Graber) است.

چگونه از بلواسکای استفاده کنیم؟

پس از ثبت‌نام در بلواسکای، هر کاربر یک نام کاربری (Handle) با فرمت ‎@username.bsky.social دریافت می‌کند. همچنین می‌تواند یک نام نمایشی پررنگ و برجسته برای پروفایل خود انتخاب کند. حتی اگر دامنه‌ای شخصی در اختیار داشته باشید، امکان استفاده از آن به‌عنوان شناسه وجود دارد.

بلواسکای از نظر امکانات شباهت زیادی به توییتر/ایکس دارد:

• ایجاد پست‌های ۲۵۶ کاراکتری همراه با تصاویر

• امکان پاسخ، بازنشر، لایک و گزارش محتوا

• اشتراک‌گذاری از طریق Share Sheet در iOS یا کپی متن پست

• تایم‌لاین خانگی برای دنبال‌کردن افراد

• فید الگوریتمی و شخصی‌سازی‌شده Discover (جایگزین بخش «What’s Hot»)

• امکان استفاده از Starter Pack برای یافتن سریع افراد و محتوای پیشنهادی

پروفایل‌ها شامل تصویر پروفایل، تصویر پس‌زمینه، بیوگرافی، آمار دنبال‌کنندگان و دو بخش برای پست‌ها (فقط پست‌ها یا پست‌ها همراه با پاسخ‌ها) هستند.

در ژانویه ۲۰۲۵، قابلیت ویدئو نیز به پروفایل‌ها اضافه شد و به‌دنبال آن فید ویدیویی عمودی مشابه تیک‌تاک معرفی شد.

چه کسانی در بلواسکای حضور دارند؟

از اوایل ژوئیه ۲۰۲۳، هم‌زمان با معرفی Threads اینستاگرام، تعداد دانلودهای بلواسکای از مرز یک میلیون عبور کرد. در حال حاضر، شخصیت‌های برجسته‌ای مانند:

• الکساندریا اوکاسیو کورتز (نماینده کنگره آمریکا)

• مارک کوبان (سرمایه‌گذار)

• کوئینتا برانسون (بازیگر و نویسنده)

• ویرالد یانکوویچ (هنرمند موسیقی)

• گی‌یرمو دل تورو (کارگردان سینما)

• باربارا استرایسند (خواننده و بازیگر)

• لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا (رئیس‌جمهور برزیل)

به این پلتفرم پیوسته‌اند.

علاوه بر این، رسانه‌های بزرگی چون بلومبرگ و واشنگتن پست نیز حساب‌های رسمی در بلواسکای دارند.

از سال ۲۰۲۴، سران کشورها نیز اجازه پیدا کردند به بلواسکای بپیوندند. در سال ۲۰۲۵ نیز چهره‌های سیاسی برجسته‌ای مانند باراک اوباما و هیلاری کلینتون حساب‌های خود را ایجاد کردند.

در مه ۲۰۲۵، بلواسکای سیستم تأیید هویت کاربران شناخته‌شده (Blue Check) را راه‌اندازی کرد، مشابه همان چیزی که پیش‌تر در توییتر وجود داشت.

شباهت‌ها و تفاوت‌ها با ایکس (توییتر سابق)

• بلواسکای در ابتدا امکانات کمتری داشت، اما اکنون پیام خصوصی (DM) یک‌به‌یک با قابلیت واکنش ایموجی دارد.

• برخلاف ایکس، هنوز گروه‌های پیام خصوصی پشتیبانی نمی‌شوند.

• قابلیت مشابه «Community Notes» در حال طراحی است.

• قابلیت «Trending Topics» نیز در مرحله آزمایش است.

• اپلیکیشن اشتراک‌گذاری عکس Flashes به‌زودی در نسخه بتا منتشر خواهد شد.

• بلواسکای به‌طور رسمی اعلام کرده است که محتوای کاربران را برای آموزش مدل‌های هوش مصنوعی استفاده نخواهد کرد.

آیا بلواسکای رایگان است؟ بله، بلواسکای کاملاً رایگان و اکنون برای عموم کاربران در دسترس است.

مدل درآمدی بلواسکای چگونه است؟

هدف بلواسکای این است که بدون نیاز به تبلیغات یا فروش داده‌های کاربران، بتواند درآمد پایدار ایجاد کند.

• در ژوئیه ۲۰۲۳، امکان خرید دامنه اختصاصی برای استفاده به‌عنوان شناسه معرفی شد.

• در نوامبر ۲۰۲۴، شرکت موفق شد ۱۵ میلیون دلار سرمایه در قالب دور سری A جذب کند.

• اشتراک پریمیوم Bluesky+ در حال طراحی است که امکاناتی مانند آپلود ویدئو باکیفیت‌تر و شخصی‌سازی بیشتر پروفایل را فراهم می‌کند.

• همچنین، صندوقی به نام Skyseed با بودجه یک میلیون دلار برای حمایت از توسعه‌دهندگان پروتکل AT راه‌اندازی شد.

پروتکل AT چیست؟

بلواسکای روی پروتکل غیرمتمرکز AT ساخته شده است. این پروتکل به توسعه‌دهندگان اجازه می‌دهد شبکه‌های اجتماعی مختلفی ایجاد کنند. در آینده، کاربران می‌توانند میان این شبکه‌ها جابه‌جا شوند و دنبال‌کنندگان و داده‌های خود را حفظ کنند.

مزیت این مدل در آزادی انتخاب و استقلال کاربران از شرکت‌های بزرگ فناوری است.

امنیت و مقابله با اطلاعات نادرست

• در اکتبر ۲۰۲۳، تأیید ایمیل به‌عنوان بخشی از افزایش امنیت حساب‌ها اضافه شد.

• در دسامبر ۲۰۲۳، کاربران توانستند تصمیم بگیرند پست‌هایشان در وب عمومی نمایش داده نشود.

• در مه ۲۰۲۵، بلواسکای قابلیت تیک آبی برای افراد شناخته‌شده را معرفی کرد.

• این پلتفرم همچنین هشدار لینک‌های گمراه‌کننده را اضافه کرده و سیاست‌های سختگیرانه‌تری علیه جعل هویت اتخاذ کرده است.

چالش‌ها و حواشی بلواسکای

بلواسکای از همان ابتدای کار با مشکلاتی در مدیریت محتوا روبه‌رو بود. به‌ویژه در زمینه حفاظت از کاربران اقلیت‌ها و مقابله با محتوای نژادپرستانه انتقادهایی دریافت کرد. در یک مورد، کاربران به دلیل اجازه استفاده از الفاظ نژادپرستانه در نام‌های کاربری، دست به «اعتصاب پست‌گذاری» زدند.

در دسامبر ۲۰۲۴ نیز حضور جسی سینگال، نویسنده و پادکست‌ساز بحث‌برانگیز، منجر به موج گزارش‌ها و واکنش‌های شدید شد. حساب او ابتدا مسدود، سپس بازگردانده شد و در نهایت برچسب «غیرمداراگر» دریافت کرد.

با افزایش محبوبیت بلواسکای، برخی منتقدان فضای غالب آن را متمایل به جناح چپ دانستند، در حالی که ایکس روزبه‌روز راست‌گراتر توصیف می‌شود. هرچند این موضوع نسبی است و بستگی به تجربه کاربران دارد.

بلواسکای در مدت‌زمانی کوتاه توانسته است جایگاه قابل‌توجهی به‌عنوان رقیب جدی ایکس به دست آورد. رشد سریع کاربران، معماری غیرمتمرکز، شفافیت در توسعه، و تأکید بر حریم خصوصی از نقاط قوت آن هستند.

هرچند هنوز تا رسیدن به رقبایی مانند Threads فاصله دارد، اما آینده بلواسکای با توجه به سیاست‌های متفاوت و جامعه رو‌به‌رشد آن روشن به نظر می‌رسد.