ماجرا از سال ۲۰۱۹ آغاز شد، زمانی که واتساپ اعلام کرد بیش از ۱۴۰۰ کاربر این پلتفرم از جمله فعالان حقوق بشر، روزنامه‌نگاران و چهره‌های مدنی از طریق جاسوس‌افزار شرکت NSO Group مورد حمله قرار گرفته‌اند.
این شرکت اسرائیلی با توسعه نرم‌افزاری به نام Pegasus توانسته بود بدون اطلاع کاربران، به داده‌های خصوصی، تماس‌ها، پیام‌ها و حتی دوربین و میکروفون گوشی آن‌ها دسترسی پیدا کند.
واتساپ در همان سال از NSO Group شکایت کرد و مدعی شد این شرکت از یک آسیب‌پذیری در زیرساخت تماس صوتی واتساپ برای نفوذ به دستگاه‌های کاربران سوءاستفاده کرده است. در ادامه، این شکایت به یکی از مهم‌ترین پرونده‌های حقوقی علیه فناوری‌های جاسوسی دولتی و خصوصی تبدیل شد.
در رأی اخیر، قاضی فدرال فایلیس همیلتون (Phyllis Hamilton) حکم داد که NSO Group دیگر هیچ‌گاه اجازه هدف قرار دادن کاربران واتساپ را ندارد. این حکم که به درخواست متا صادر شده، به‌منزله‌ی منع دائمی (Permanent Injunction) است و هرگونه تخطی از آن می‌تواند عواقب حقوقی سنگینی برای شرکت NSO داشته باشد.
اما نکته جالب در حکم اخیر، کاهش قابل‌توجه مبلغ جریمه است. در ابتدای سال جاری، هیئت منصفه رأی داده بود که NSO Group باید بیش از ۱۶۷ میلیون دلار به متا پرداخت کند. با این حال، قاضی همیلتون اعلام کرد که شواهد کافی برای اثبات «رفتار به‌ویژه فریبکارانه یا بی‌رحمانه» از سوی NSO وجود ندارد.
بر اساس قوانین ایالات متحده، در چنین شرایطی نسبت خسارت تنبیهی نمی‌تواند بیش از ۹ برابر خسارت واقعی باشد. در نتیجه، رقم جریمه نهایی به حدود ۴ میلیون دلار کاهش یافت.
ویل کاتکارت (Will Cathcart)، مدیر واتساپ، در بیانیه‌ای که برای رسانه‌ی Courthouse News Service ارسال کرده، از تصمیم دادگاه استقبال کرده و گفته است:
«این حکم، شرکت جاسوس‌افزار NSO را برای همیشه از هدف قرار دادن واتساپ و کاربران جهانی ما منع می‌کند. ما از این تصمیم استقبال می‌کنیم، چرا که نتیجه‌ی شش سال تلاش بی‌وقفه برای پاسخگو کردن NSO به خاطر حمله به اعضای جامعه مدنی است.»
واتساپ و متا در چند سال اخیر تلاش زیادی برای مقابله با شرکت‌هایی انجام داده‌اند که با فروش فناوری‌های نظارت دیجیتال به دولت‌ها و نهادهای امنیتی، حقوق کاربران را نقض می‌کنند. این حکم نه‌تنها به‌عنوان یک پیروزی برای واتساپ، بلکه به‌عنوان نمادی از حمایت قضایی از حریم خصوصی کاربران در سراسر جهان شناخته می‌شود.
در حالی که این حکم صادر شده است، گزارش‌ها حاکی از آن است که NSO Group در آستانه خریداری شدن توسط سرمایه‌گذاران آمریکایی قرار دارد. این شرکت در بیانیه‌ای اعلام کرده که فرآیند انتقال مالکیت در حال انجام است، اما جزئیات بیشتری در مورد ماهیت خریداران یا تغییرات مدیریتی آینده ارائه نکرده است.
با توجه به سابقه‌ی جنجالی NSO Group، بسیاری از تحلیل‌گران معتقدند که مالکیت جدید ممکن است با هدف بازسازی اعتبار شرکت و فاصله گرفتن از فعالیت‌های پیشین صورت گیرد.
با این حال، کارشناسان امنیت سایبری هشدار می‌دهند که فناوری‌های جاسوسی خصوصی همچنان تهدیدی جدی برای آزادی دیجیتال و امنیت جهانی کاربران هستند.
نرم‌افزار Pegasus که توسط NSO Group ساخته شده، یکی از پیشرفته‌ترین ابزارهای جاسوسی در جهان محسوب می‌شود. این نرم‌افزار قادر است بدون نیاز به هیچ اقدام کاربر (مانند کلیک روی لینک)، به‌صورت مخفیانه وارد دستگاه قربانی شود.
تحقیقات بین‌المللی، از جمله پروژه «Pegasus Project» که توسط گروهی از رسانه‌های بزرگ انجام شد، نشان داد که این نرم‌افزار در بسیاری از کشورها برای ردیابی مخالفان سیاسی، فعالان حقوق بشر و روزنامه‌نگاران مستقل استفاده شده است.
همین موضوع باعث شد بسیاری از نهادهای بین‌المللی از جمله سازمان ملل متحد خواستار ممنوعیت جهانی فروش فناوری‌های جاسوسی خصوصی شوند.
حکم صادرشده علیه NSO Group تنها یک پرونده قضایی ساده نیست؛ بلکه پیامی روشن به شرکت‌های فناوری در سراسر جهان است که هیچ‌کس در برابر نقض حریم خصوصی مصون نخواهد بود.
این تصمیم می‌تواند الگویی برای سایر شرکت‌ها و دادگاه‌ها باشد تا در برابر توسعه و فروش ابزارهای جاسوسی بدون نظارت قاطع‌تر عمل کنند. همچنین، این اتفاق ممکن است باعث شود دولت‌ها و شرکت‌های فناوری بیشتر در زمینه‌ی شفافیت، اخلاق در هوش مصنوعی و امنیت اطلاعات کاربران سرمایه‌گذاری کنند.
پرونده واتساپ علیه NSO Group، یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در نبرد جهانی برای حفظ امنیت دیجیتال و حریم خصوصی کاربران محسوب می‌شود.
هرچند مبلغ جریمه نسبت به حکم اولیه کاهش یافت، اما ممنوعیت دائمی فعالیت NSO علیه کاربران واتساپ دستاوردی بزرگ برای جامعه مدنی و فعالان حقوق بشر است.
این حکم نه‌تنها پیروزی واتساپ، بلکه پیروزی همه کاربرانی است که باور دارند تکنولوژی باید در خدمت آزادی باشد، نه ابزار کنترل و نظارت. آینده امنیت دیجیتال شاید همچنان چالش‌برانگیز باشد، اما با چنین تصمیم‌هایی، گامی مهم به‌سوی جهانی امن‌تر و آزادتر برداشته شده است.
توسط: 