DeepSeek: استارتاپ چینی که دنیای هوش مصنوعی را تکان داد

به گزارش اپ خونه، شرکت چینی DeepSeek پس از آنکه اپلیکیشن چت‌بات خود را در صدر جدول فروشگاه‌های اپل و گوگل پلی قرار داد، به‌شدت در کانون توجه جهانی قرار گرفت.

مدل‌های هوش مصنوعی این شرکت که با استفاده از تکنیک‌های محاسباتی بهینه آموزش داده شده‌اند، باعث شده‌اند تحلیلگران وال‌استریت و متخصصان فناوری به این سؤال فکر کنند که آیا ایالات متحده می‌تواند همچنان پیشتازی خود در رقابت جهانی هوش مصنوعی را حفظ کند و آیا تقاضا برای چیپ‌های AI پایدار خواهد ماند یا خیر.

DeepSeek از دل صندوق پوشش ریسک چینی High-Flyer Capital Management بیرون آمده است. این صندوق در زمینه استفاده از هوش مصنوعی برای تصمیم‌گیری‌های معاملاتی فعالیت می‌کند.

لیانگ وِنفِنگ، علاقه‌مند به هوش مصنوعی و یکی از بنیان‌گذاران High-Flyer، فعالیت خود را از دوران دانشجویی در دانشگاه ژجیانگ آغاز کرد و در سال ۲۰۱۹ صندوق خود را به‌صورت رسمی راه‌اندازی نمود.

در سال ۲۰۲۳، High-Flyer لابراتواری جداگانه با نام DeepSeek تأسیس کرد تا تحقیقات مرتبط با ابزارهای هوش مصنوعی را به‌طور مستقل از فعالیت‌های مالی خود دنبال کند. این لابراتوار بعداً به یک شرکت مستقل تبدیل شد و DeepSeek به نام خود ادامه داد.

از همان ابتدا، DeepSeek مراکز داده اختصاصی برای آموزش مدل‌های خود ایجاد کرد. با این حال، مانند سایر شرکت‌های هوش مصنوعی در چین، این شرکت تحت تأثیر محدودیت‌های صادرات سخت‌افزار آمریکا قرار گرفت و برای آموزش یکی از مدل‌های اخیر خود مجبور شد از چیپ‌های Nvidia H800 استفاده کند؛ نسخه‌ای کمتر قدرتمند از H100 که در اختیار شرکت‌های آمریکایی قرار دارد.

تیم فنی DeepSeek به‌طور عمده متشکل از پژوهشگران جوان دکترا از دانشگاه‌های برتر چین است و شرکت حتی افرادی بدون پیش‌زمینه علوم کامپیوتر را برای کمک به درک بهتر موضوعات مختلف استخدام می‌کند.

DeepSeek نخستین مجموعه مدل‌های خود شامل DeepSeek Coder، DeepSeek LLM و DeepSeek Chat را در نوامبر ۲۰۲۳ معرفی کرد. اما محبوبیت بین‌المللی این استارتاپ زمانی آغاز شد که در بهار سال بعد، خانواده مدل‌های نسل دوم DeepSeek-V2 عرضه شد.

این سیستم تحلیل متن و تصویر عمومی، هم در بنچمارک‌های مختلف عملکرد خوبی داشت و هم هزینه اجرای آن نسبت به مدل‌های مشابه بسیار پایین‌تر بود.

نسل بعدی، DeepSeek-V3، که در دسامبر ۲۰۲۴ معرفی شد، شهرت DeepSeek را بیش از پیش افزایش داد. بر اساس نتایج آزمایش‌های داخلی، DeepSeek V3 نسبت به مدل‌های قابل دانلود و آزاد مانند Meta Llama و همچنین مدل‌های بسته مانند GPT-4o OpenAI عملکرد بهتری دارد.

مدل استدلالی R1 که در ژانویه معرفی شد، توانایی بررسی و صحت‌سنجی خودکار داده‌ها را دارد و به همین دلیل در زمینه‌های علمی و ریاضی از دقت بالاتری برخوردار است. این مدل‌ها گرچه پردازش طولانی‌تری دارند، اما قابل اعتمادتر هستند و اشتباهات رایج مدل‌های معمولی را کاهش می‌دهند.

با این حال، مدل‌های DeepSeek که در چین توسعه یافته‌اند، تحت نظارت دولت قرار دارند تا اطمینان حاصل شود پاسخ‌ها مطابق «ارزش‌های سوسیالیستی اصلی» باشد. به‌عنوان مثال، مدل R1 در اپلیکیشن چت‌بات این شرکت به سؤالات مرتبط با میدان تیان‌آن‌من یا استقلال تایوان پاسخ نمی‌دهد.

در مارس ۲۰۲۵، DeepSeek بیش از ۱۶.۵ میلیون بازدید ثبت کرد، که با وجود کاهش ۲۵٪ نسبت به فوریه، همچنان در جایگاه دوم قرار داشت. با این حال، این رقم در مقایسه با ChatGPT که بیش از ۵۰۰ میلیون کاربر فعال هفتگی دارد، کوچک است.

علاوه بر این، برخی دولت‌ها و شرکت‌ها استفاده از DeepSeek را محدود کرده‌اند؛ به‌عنوان مثال، کره جنوبی و ایالت نیویورک استفاده از این سرویس را روی دستگاه‌های دولتی ممنوع اعلام کرده‌اند. مایکروسافت نیز در نشست‌های سنا اعلام کرده کارمندانش حق استفاده از DeepSeek را ندارند.

موفقیت DeepSeek تأثیر چشمگیری بر بازار داشته است. عرضه این مدل‌ها باعث شد سهام Nvidia در ژانویه ۱۸٪ کاهش یابد و واکنش عمومی مدیرعامل OpenAI، سام آلتمن، را برانگیزد.

در عین حال، مایکروسافت مدل‌های DeepSeek را روی پلتفرم Azure AI Foundry خود عرضه کرده است و مارک زاکربرگ نیز اعلام کرده سرمایه‌گذاری روی زیرساخت‌های AI همچنان برای Meta مزیت استراتژیک محسوب می‌شود.

مدل کسب‌وکار DeepSeek همچنان نامشخص است. محصولات و خدمات این شرکت یا رایگان عرضه می‌شوند یا بسیار ارزان‌تر از رقبا هستند و برخلاف انتظار، سرمایه خارجی دریافت نکرده است. با این وجود، توسعه‌دهندگان از مدل‌های آن استقبال کرده‌اند و بیش از ۵۰۰ مدل مشتق‌شده از R1 تاکنون حدود ۲.۵ میلیون بار دانلود شده‌اند.

آینده DeepSeek هنوز مبهم است. بدون شک مدل‌های بهبود یافته ارائه خواهد شد، اما دولت آمریکا نسبت به تأثیرات احتمالی این فناوری بر کاربران و مسائل امنیتی و تبلیغاتی، محتاط‌تر شده است و احتمال دارد استفاده از DeepSeek روی دستگاه‌های دولتی را ممنوع کند.